Dromen, wonderen, avonturen – droombestemmingen in de reisliteratuur

De tentoonstelling gaat in op de vraag hoe reizigers door de eeuwen heen hun ervaringen hebben waargenomen en verwerkt. Reizen gaat immers altijd gepaard met verwachtingen die worden vervuld, teleurstellen of onderweg veranderen. Vier populaire reisbestemmingen, waaraan heel specifieke voorstellingen verbonden zijn, worden gepresenteerd: het Heilige Land als doel van religieus verlangen, Italië als culturele droombestemming, IJsland als eiland van natuurwonderen en Zuid-Amerika als onbekende Nieuwe Wereld. Aan de hand van vaak rijk geïllustreerde verslagen volgt de tentoonstelling de ervaringen en belevenissen van vroegere reizigers en laat hen aan het woord. Zo ontstaat een veelzijdig beeld van lotgevallen, eeuwen en continenten: net als bij een reis door de tijd openen zich aspecten van vandaag de dag ontsloten werelddelen, waarover we alleen maar kunnen verwonderen.

Natuurlijk beïnvloedt de eigen culturele achtergrond de beleving van het vreemde net zo goed als de omstandigheden van een reis. Er gaapt een wereld van verschil tussen Michael Heberer uit Bretten, die in de 16e eeuw het Heilige Land leert kennen als Ottomaanse galeislave, en de Franse toerist Paul de Musset, die driehonderd jaar later het Florentijnse ijs prijst als een wonder van kleuren en smaken. IJsland, dat sinds de vroege moderne tijd als kaal en onherbergzaam werd afgeschilderd, wordt in de 19e eeuw met zijn lavavelden, geisers en noorderlicht plotseling een natuurwonder, maar ook het toneel van de Noord-Germaanse sage. Zuid-Amerika daarentegen is vooral de bestemming van conquistadores en missionarissen, totdat het in de 19e eeuw eveneens wordt ontdekt voor natuurreizen: De Duitse landsknecht Hans Staden, die tussen 1548 en 1555 in Portugese dienst betrokken was bij de verovering van Brazilië, vertelt dat hij daar door de 'wilde naakten', 'grimmige menseneters' was meegenomen en ternauwernood aan de dood door kannibalisme was ontsnapt. Dat werd vervolgens de zogenaamd gegarandeerde kennis van Europa over de Nieuwe Wereld.

De tentoonstelling brengt de verschillende reisverslagen samen tot een mozaïek van verlangen, spanning en fascinatie.